Wat zeg je tegen iemand die rouwt?

wat zeg je tegen iemand die rouwt

Ja, wat zeg je tegen iemand die rouwt? Ik zal je alvast in deze inleiding vertellen dat ik niet dé perfecte oplossing ga bieden met een top 10-lijstje van ‘de beste dingen die je kunt zeggen’. Nee, in dit artikel vertel ik je over mijn ervaringen. Over situaties die ik fijn en minder fijn vond de afgelopen maanden, sinds mijn vader is overleden.

Vooraf even een disclaimer: ik wil met dit artikel niemand tegen het hoofd stoten die ooit iets tegen mij gezegd heeft, of aan mij gevraagd heeft wat betreft rouw. Ik waardeer ieder berichtje en iedere interesse die er is en is geweest. Dit artikel is dan ook niet bedoeld om iemand af te branden op wat hij/zij ooit tegen mij heeft gezegd, of neerbuigend te zijn naar het ‘gebrek aan’, maar puur om te informeren. Want het is een lastig onderwerp, dat weet ik zelf maar al te goed. Het doel is om mensen te helpen die in dezelfde situatie zitten en vastlopen, of niet weten wat ze moeten doen.

Het is me wat, deze wereld van intense rouw om een ouder. Een rouw die een compleet andere dimensie aanneemt, dan het verliezen van iemand die wat verder van je weg staat. De rouw om een ouder leek mij altijd een ver van mijn bed show, totdat ik afgelopen oktober in een hele rare achtbaan terecht kwam en binnen een zeer korte periode mijn vader verloor.

De oplossing

‘Je bericht raakt me zo erg. Ik ga dan ook gelijk nadenken over hoe ik daarop zou reageren? Omdat ik zo zoekende ben naar ‘welke woorden kunnen haar hier troost in geven’. En dan ga ik bedenken wat het met mij zou doen, en wat ik dan zou willen horen. Maar je wilt gewoon niks horen. Je wilt gewoon je vader. Dat is de oplossing op alles, maar dat is ook juist wat niet meer gaat gebeuren. En dat vind ik heel heftig.’ 

Dit is wat een vriendinnetje gisteren tegen mij zei, nadat ik haar liet zien dat het telefoonnummer van mijn vader nu ook niet meer werkt (en waarbij WhatsApp heel subtiel in ons gezicht duwde dat ‘mijn vader de groep heeft verlaten’). Spot on. Ik denk dat dit een van de mooiste reacties is die ik tot nu toe heb gehad van iemand die dit zelf nog niet eerder heeft meegemaakt. En ze raakte precies de kern.

Want de oplossing voor mijn rouw is natuurlijk mijn vader. Ik wil gewoon mijn vader terug. Punt. En ik wéét dat het niet meer gaat gebeuren. Dat besef wordt meerdere keren per dag pijnlijk duidelijk gemaakt. Dus die oplossing mag helaas niet meedoen. Wat dan wel?

Ja, snap ik.

‘Hé Milou, hoe is het nu met je?’ – ‘Ja, gaat wel. Beetje ups en downs. Ik mis mijn vader heel vaak.’ – ‘Ja, snap ik.’ – ‘Hoe is het met jou?’ – ‘Ja, goed hoor!’ – einde gesprek.

Lieve mensen, gebruik ‘ja, snap ik’ niet om zo snel mogelijk een gesprek af te kappen omdat je eigenlijk niet weet wat je moet zeggen. Ik kan uit ervaring zeggen dat je echt geen zak aan zo’n opmerking hebt, en al helemaal niet bij mensen die zoiets niet hebben meegemaakt (dus het letterlijk niet ‘snappen’).

Persoonlijk vind ik de reactie ‘ja, snap ik’ helemaal niet vervelend, mits er een vervolg op komt wat het gesprek een beetje op gang houdt. Wanneer iemand écht interesse heeft in hoe het met je gaat, en het niet uit de weg wilt gaan, komt dit vervolg er ook meestal. ‘Ja snap ik, lijkt me zo confronterend’ of ‘ja snap ik, je mist je vader in zoveel dingen’ etcetera.

Wat ik ook een mooi voorbeeld vind is het zeggen van: ‘ik kan niet volledig snappen hoe je je voelt, maar ik kan me er wel een voorstelling van maken en het lijkt mij inderdaad … (vul maar in)’.

Je zal het wel zwaar hebben. Red je het allemaal wel?

‘Je moet ook gewoon niet meer zo vaak naar die foto’s kijken’. Echt, als er iets is wat ik wil afraden is het dit wel: vul nóóit voor iemand (die rouwende is) in hoe hij/zij zich moet voelen, of hoe hij/zij zich moet gedragen.

Want als iemand tegen mij zegt dat ik niet naar de foto’s van mijn vader moet kijken (ja, dit is werkelijk gebeurd) wil dat niet zeggen dat het verdriet dan ‘ineens’ weg is. Het verdriet is er altijd. Of ik nu wel of niet naar die foto’s kijk. En ja, op momenten dat ik wat emotioneler ben, helpen die foto’s niet echt om de waterlanden te doen stoppen. Maar dat hoeft ook niet altijd. Daarom is het ook helemaal aan mij om daar wel of niet naar te kijken.

‘Je zal het wel zwaar hebben’ heb ik gelukkig nog niet gehoord, maar ik weet dat het wel veel gebeurd in mijn omgeving. Ik vraag me dan af of mensen echt voor iemand willen invullen hoe hij/zij zich zou moeten voelen, of omdat ze (wederom) niet weten wat ze moeten zeggen, en het hier hopelijk een stukje ‘dragelijker’ mee proberen te maken.

Wat je van zo’n vraag vaak krijgt is dat mensen heel verbaasd zijn dat het (wel) ‘goed’ gaat. Je gaat dus niet mee in het ‘zwaar hebben’-verhaal, en dan krijgt het gesprek een hele ongemakkelijke wending.

Want als iemand aan het rouwen is betekent het niet dat diegene 24/7 aan het huilen is. Of dat diegene niet meer verder kan gaan met het leven. Rouwen is iets heel erg persoonlijks: de ene gaat wat sneller dan de ander, de ene heeft het gelijk al wat zwaarder, bij de ander komt dit later. Een mooie oplossing is om te vrágen hoe het ervoor staat, in plaats van het zelf in te vullen.

Wat zeg je tegen iemand die rouwt

O ja, ik hoorde het van je vader, heftig. Hoe is het met de kleine?

Well, that escalated quickly. ‘Met de kleine alles goed hoor!’ – ‘O, mooi!’ – (ja en echt verschrikkelijk wat er met mijn vader is gebeurd, inderdaad. Ik heb er superveel moeite mee en jank iedere dag, maar dat zeg ik niet want ja, wat hebben anderen eraan?) einde gesprek.

Ik weet dat er heel veel mensen zijn die niet ‘durven’ te beginnen over dit onderwerp. Omdat ze 1. niet weten wat ze moeten zeggen/bang zijn dat ze het verkeerde te zeggen, en 2. bang zijn dat het voor de ander dan weer veel narigheid naar boven brengt, terwijl ze er misschien niet op zitten te wachten.

Wat hierin een hele mooie oplossing is: vraag waar iemand aan toe is. Wees eerlijk, dat je het moeilijk vindt om er iets over te zeggen omdat je niet zo goed bent in woorden vinden. Of dat je het moeilijk vindt omdat je bang bent dat de ander daar verdrietig van wordt. Zodra het boven tafel is, zal diegene vanzelf laten merken waar hij/zij behoefte aan heeft. En misschien wil diegene er ook niet over praten, máár er is één groot verschil met op voorhand al niets zeggen: nu voelt de rouwende zich wel begrepen en er is aandacht geweest voor de overledene.

Want als íéts mij een beangstigend gevoel geeft, dan is het dat mijn vader vergeten wordt. En dat gevoel heb ik nu al best vaak, terwijl hij nog maar 5 maanden geleden is overleden. Het leven gaat door, dat weet ik. Maar de rouw is met 5 maanden echt nog niet voorbij. Nog lang niet. En als er dan zo nu en dan éven aandacht is voor mijn vader, dan geeft mij dit een fijn gevoel. Het gevoel dat hij er nog steeds een beetje is.

Gelukkig was hij snel dood dan.

Oké de laatste, want we zijn 1300 woorden verder (ik vind het al knap als je bent blijven hangen!). Maar alsjeblieft mensen: zeg bovenstaande nooit, maar dan ook nooit, tegen mensen die aan het rouwen zijn.

Mijn vader is in een week tijd overleden, en als ik dit verhaal aan mensen vertel zijn ze snel geneigd er van alles van te vinden: ‘gelukkig heb je afscheid kunnen nemen’, ‘gelukkig heeft hij niet een heel erg lang ziekbed gehad’, ‘gelukkig waren jullie er allemaal bij’. Echt, lief bedoeld en ook zo waar – als ik het relativeer. Maar de opmerking ‘gelukkig (voor hem) was hij snel dood’ kwam bij mij een keer heel erg verkeerd binnen.

HOEZO, GELUKKIG WAS HIJ SNEL DOOD? HIJ MOEST HELEMAAL NIET DOOD!!!

Nogmaals, als ik relativeer dan bedoelde diegene (en die andere mensen daarna die het ook zeiden) het echt niet slecht. Meer in de zin: meer leed bleef hem bespaard, of hij heeft niet lang pijn hoeven lijden. Maar nee, de uitdrukking ‘gelukkig was hij snel dood’ is héél ongelukkig gekozen.

Je moet begrijpen dat iemand die rouwt een intense pijn ervaart. Een uitgehold gevoel. Incompleet. Wanneer iemand dan de uitdrukking ‘gelukkig was hij snel dood’ gebruikt, komt dat net even wat harder – zeg maar gerust 10.000 keer harder – binnen dan bedoeld.

Dus wat zeg je tegen iemand die rouwt?

Waar het allemaal op neerkomt:

  • Vraag waar iemand behoefte aan heeft. Zo vind ik het absoluut niet vervelend dat er veel naar mijn vader en mijn gevoel wordt gevraagd. Graag zelfs. Dit helpt mij heel erg in mijn verwerking.
    Maar ik ben niet iedereen. Het kan zijn dat iemand anders niet die behoefte heeft; dit weet je alleen door ernaar te vragen.
  • Pas op met je woordkeuze. De ‘ik snap het’ gevalletjes om er maar zo snel mogelijk van af te zijn, en de ‘gelukkig was hij snel dood’ zijn voor mij de meest ongelukkige uitspraken. Ze geven me soms zelfs een naar gevoel. Ik heb hierboven genoeg tips gegeven hoe het anders kan. 🙂
  • Iets zeggen is altijd beter dan niets. Want als er niet meer naar gevraagd wordt, is de angst er al gauw dat een dierbare vergeten wordt. Of dat jouw gevoel er niet meer mag zijn ‘omdat het al x maanden geleden is’. Let hierbij alsnog wel op je woordkeuze, maar het is al fijn als het niet (onbedoeld) genegeerd wordt.

Bedankt voor het lezen van mijn artikel ‘wat zeg je tegen iemand die rouwt’. Ik wil nogmaals benadrukken dat dit vanuit mijn ervaringen en gevoelens is geschreven en dat ik niemand voor het hoofd wil stoten. Maar omdat ik weet dat het voor veel mensen herkenbaar is, wil ik het graag delen. Zodat anderen ervan kunnen leren, of mensen zich er wellicht in kunnen herkennen.

Ik ben heel erg benieuwd hoe jij over dit onderwerp denkt! Is het herkenbaar voor je? Voor zowel de buitenstaander, als de rouwende?
Als je nog vragen of aanvullingen hebt, of als je je verhaal kwijt wilt mag dit gerust in de comments. Maar je mag me uiteraard ook mailen op milou@milousmit.nl, of stuur me een DM op Instagram.

Liefs,

Milou

Share:

1 Reactie

  1. maart 24, 2020 / 21:41

    Elke keer weer weet je me te overdonderen met je woorden ❤

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


Zoek je iets?